Madde Bağımlılığı Belirtileri ve Tedavisi

Madde Bağımlılığı Nedir?

Aşağıdakilerden sadece 3’ünün 12 aylık bir süre içerisinde görüldüğü kişi bağımlıdır.

Bağımlılık yapan başlıca maddeler:

  • Uyuşturucular
  • Uyarıcı ve hayal gördüren maddeler
  • Sigara
  • Alkollü içecekler
  • Reçete ile alınması gerektiği halde doktor kontrolü dışında kullanılan ilaçlar
  • Bazı yapıştırıcılar, tiner ve çakmak gazı gibi uçucu maddeler

Bağımlılık Belirtileri

  • Saylan durumlardan sadece üçü 12 aylık bir süre içerisinde görülen kişi bağımlıdır.
  • Kullanılan madde miktarının sorunlara rağmen giderek artırılması
  • Madde yokluğunda yoksunluk belirtilerinin ortaya çıkması
  • Bırakma çabalarının boşa çıkması
  • Maddeyi sağlamak, kullanmak veya bırakmak için çok fazla zaman harcanması
  • Sosyal, mesleki ve kişisel etkinliklerin azaltılması veya bırakılması
  • Kişinin tasarladığından daha fazla madde kullanması

Uyuşturucu insan beynini tutsak eder

Madde Bağımlılığının İnsan Bedeni Üzerinde Etkileri

Uyuşturucu maddeler beyni ve onun çalışma sistemini değiştirdiklerinden dolayı bağımlılık bir beyin hastalığıdır. Bağımlılık tedavisi zor bir hastalıktır.

  • Mutsuzluk
  • Nefes darlığı
  • IQ seviyesinde gerileme
  • Akciğer hastalıkları
  • Koordinasyon ve Kontrol kaybı
  • Ağız kokusu
  • Korku ve öfke
  • Ağız ve gırtlak kanseri
  • Hafızanın erimesi
  • Diş çürümeleri
  • Solgun cilt ve aşırı zayıflık
  • Dişeti hastalıkları, diş kaybı
  • Kırışıklıklar
  • Kalp krizi
  • Döküntü ve sivilceler
  • Koma
  • Olum
  • Cilt yaşlanması

Bağımlı Olan Kişinin…

  • Kendine güveni azalır.
  • Kendini kontrolü zayıflar.
  • Prensipleri ve değerleri yok olmaya başlar.
  • İdealleri ve geleceği ile ilgili ümitleri yıkılır.
  • Kullandığı maddeler bağışıklık sistemini zayıflatır.
  • AIDS, frengi, verem, hepatit B ve C, kanser kangren gibi birçok ölümcül hastalığa kapılma riski artar.

Böylece Bağımlı Kişi…

Maddeyi alabilmek için önce mevcut parasını bitirir. Çevresindeki insanların değerli eşyaların ve paralarını çalmaya başlar. Daha fazla para temin edebilmek için hırsızlık, gasp, yankesicilik vb. suçlara karışır. Suç işlerken yakalanır ve özgürlüğünü kaybeder. Sağlığını ve en sonunda da hayatını kaybeder.

Riskli Durumların Dışında Kalmak

  • Riskli ortamlara girmeyebilirsiniz.
  • Riskli ortamlarda olumlu alışkanlıklara sahip arkadaşlarınızla vakit geçirebilirsiniz.
  • Bağımlılık yapıcı maddeyi denemenizle ilgili teklifte bulunulduğunda net bir ifadeyle “hayır!” deyip ortamı terk edebilirsiniz.
  • Mizahi kullanarak “Hayır, ben bütün beyin hücrelerimin yerli yerinde kalmasını istiyorum.” gibi bir cevap verebilirsiniz.

Ne Zaman ve Nasıl “Hayır!” Demeli?

İstenilen şey önceliklerinizle ve yapmak istediklerinizle çelişiyorsa, size veya başkalarına zarar verebilecek bir şeyse kesin bir dille “Hayır!” demelisiniz.

“Hayır!” Kelimesi Niçin Bu Kadar Önemli?

Yaşam becerilerinden biri olan “Hayır” demeyi öğrendikçe, kontrol duygusu ve öz güven artar. “Hayır!” diyemeyen kişi bağımlılığın ilk adimi olan deneme teklifine karşı koyamayacaktır.

Madde bağımlılığı insanı uçuruma götürür

Çocuklarda ve Gençlerde Madde Bağımlılığı Riskine Karşı

Ebeveynin Bilmesi Gereken

Ebeveynin en ön görevlerinden biri, çocuklarının sorumluluk duygusu kazanmasını sağlamak VE kendilerini zarar verici davranışlardan korumayı öğrenmesini desteklemektir. Bunlar öğrenildikten sonra zararlı alışkanlıklardan uzak durması kolaylaşmaktadır.

Ailenin görevi, çocuğun ilgi ve ihtiyaçlarına duyarlı bir şekilde, esnek sınırlar yaratarak belirli kurallar dâhilinde çocuğun kendini ifade edebileceği güvenli bir ortam sağlamaktır. Sınırları olmadan büyüyen çocuklar ileri yaşlarda çok daha doyumsuz olmakta ve riskli davranışlar sergilemektedir.

Çocuğunuzun Madde Bağımlısı Olmasını istemiyorsanız…

  • Nasıl eğlenileceği, stresle nasıl başa çıkılacağı konusunda çocuğunuza iyi bir model olun
  • Çocuğunuzun cebine harcayabileceğinden fazla har koymayın
  • Hatalar konusunda affedici olun. Hatalarını düzeltme görevini ona vererek bireysel sorumluluğunu üstlenmesine yardıma olun.
  • Çocuğunuzun boş zamanlar geçirebileceği bir uğraşısı olmasını sağlayın

Çocuğunuzla Uyuşturucu Hakkında Konuşmak

  • Ailelerin çocuklarıyla sık sık ve geç kalmadan uyuşturucuların zararları hakkında konuşmalarının, onlar uyuşturucudan uzak durmaya yönelttiği görülmektedir.

Ne zaman konuşmalıyım?

  • Küçük yaşlardan itibaren çocuğunuza sigara alkol ve madde kullanımının zararlarından sohbet sırasında veya Televizyonda gördüğünüz bir haber vs. vesilesiyle bahsedebilirsiniz, kendini nasıl koruyacağı anlatabilirsiniz.

Nasıl konuşmalıyım?

  • Çocuğunuzla konuşmaya başlamadan önce doğru kaynaklardan bilgilerinizi arttırın.
  • Kısa ve net cümleleri tercih edin.
  • Ona sorular yönelterek çocuğunuzu da sohbete dâhil edin.
  • Fikrini, ne hissettiğini, ne bildiğini sorun.
  • Çocuğunuzla anne ve baba ayrı ayrı konuştuğunuz gibi tüm aile bir arada iken de konuşun.
  • Eğer birisi ona uyuşturucu, sigara, alkol teklif ederse ne cevap verebileceği hakkında konuşun.

Ona ne söylemeliyim?

  • Uyuşturucunun zararlı etkileri konusunda ona bilgi verin.
  • Uyuşturucu kullanmanın bir suç olduğunu ve ne gibi yasal sonuçları olduğunu ona anlatın.
  • Uyuşturucu kullanmanın yaratabileceği çeşitli olumsuz durumları ve sonuçları ona anlatın.

 

Ebeveynler çocuklarını madde bağımlılığına karşı korumalıdır

Çocuğunuzun Madde Kullanıp Kullanmadığını Nasıl Anlayabilirsiniz?

Bir veya daha fazla maddeye evet cevabı veriyorsanız, bu durumun başka bir sebepten kaynaklanıp kaynaklanmadığına ve çocuğunuzda son zamanlarda ortaya çıktığına emin olunuz.

Fiziksel Belirtiler

  • Gözlerinde kızarıklık ve göz bebeklerinde büyüme var mı?
  • Ani kilo kaybı var mı?
  • Kusma veya iştahsızlık yaşıyor mu?
  • Uyku bozukluklar yaşıyor mu?
  • Burun kanaması sorunu yaşıyor mu?
  • Kasılma nöbetleri geçir yor mu?
  • Hareketlerinde koordinasyon bozukluğu var mı?
  • Vücudunun herhangi bir yerinde nasıl olduğunu açıklayamadığı yaralanma, yanma, incinme benzer bir durum var mı?
  • Vücudunda veya ellerinde titreme var mı?
  • Tutarsız veya geveleyerek konuşmaya başladı mı?
  • Bitkinlik, dalgınlık yaşıyor mu?
  • Sinirli ve saldırgan olmaya başladı mı?

Davranışsal Belirtiler

  • Okulda sorun yaşamaya başladı mı?
  • Ders başarısında düşme var mı?
  • Dikkatinde azalma var mı?
  • Performans kaybı var mı? Okul dışındaki aktivitelere karşı ilgisinde azalma var mi?
  • Arkadaşlarından veya öğretmenlerinden şikâyetler geliyor mu?
  • Son zamanlarda harçlığının yetmediği veya para kaybettiği oldu mu?
  • Evden değerli bir eşyanın eksildiği oldu mu?
  • Arkadaşlarından borç para aldığına dair bir duyumunuz oldu mu?
  • Hırsızlık davranışıyla karşılaştınız mı?
  • Son zamanlarda içine kapandığını, şüpheli davrandığını düşünüyor musunuz?
  • Alkol ve uyuşturucuyla ilgili müziklere gruplara, posterlere karşı ilgi artması var mı?
  • Daha fazla özgürlük talebinde bulun yor mu?
  • Arkadaş grubunda veya her zaman takıldığı mekânlarda bir değişiklik var m?
  • Son zamanlarda göz damlası, gözyaşı sıvısı kullanmaya başladı mı?
  • Suç işleme davranışıyla karşılaştınız mı?

Psikolojik Belirtiler

  • Kişiliğinde aniden ortaya çıkan, açıklayamadığınız bir değişiklik gözlemliyor musunuz?
  • Duygu durumunda ani değişimler veya nedensiz gülme gibi davranışlar var mı?
  • Asin hareketlilik gözlemliyor musunuz?
  • Motivasyon eksikliği, dalgınlık, uyuşukluk gözlemlediniz mi?
  • Sebepsiz korku duyduğu, içine kapandığı, gerginlik yaşadığı veya şüphecilik gösterdiği oluyor mu?

Bağımlılıkta Tedavi Süreci

Uyuşturucu madde kullana kişiler tedavi olabilir. Kişi bu maddeleri bıraktıktan sonra, hiçbir tekrar kullanmamalıdır. Bir kez kullanması, onun eski günlerine dönmesine ve yıkıcı sonuçlar yaşamasına neden olabilir.

Tedavinin başarısında en önemli iki etken şunlardır:

Kişinin tedavi olmayı istemesi

Kişinin maddeyi bırakmaya kendini hazır hissetmesi

UNUTMAYIN, UYUŞTURUCU ÖZGÜRLÜĞÜN SONUDUR.